D逝go嗆

Cecha najszybciej si kojarz帷a z w璠ziskiem, dzi istotny problem stanowi tylko w niektórych zastosowaniach. Przede wszystkim- w metodach klasycznych, sp豉wikowych. Ju w 這wieniu potocznym, rekreacyjnym, cz瘰to potrzebujemy d逝go軼i sze軼io, a nawet siedmiometrowych, nieosi庵alnych z u篡ciem tradycyjnych materiaów i technologii (przynajmniej bez wyra幡ego pogorszenia innych w豉軼iwo軼i).

 

W praktyce wyczynowej nader cz瘰to trzeba si璕a po w璠ziska dziesi璚io-, a nawet czternastometrowe. W zawodach europejskiej klasy mistrzowskiej nierzadko przewa瘸j maszty jeszcze d逝窺ze, szesnastometrowe (sze嗆 pi皻er w nowym budownictwie!), jeszcze kilka lat temu wyrabiane tylko na specjalne zamówienie. Chocia te w璠ziska d逝窺ze ni siedmiometrowe przydaj si czasem tak瞠 poza zawodami, wypada przed nimi przestrzec. Wymagaj bowiem du篡ch umiej皻no軼i w pos逝giwaniu si.

 

Wystarczy sobie u鈍iadomi, 瞠 dwucentymetrowy ruch r瘯i trzymaj帷ej przy dolniku oznacza- przy przeci皻nym rozstawie chwytu- ju dwudziestocentymetrowy skok szczytówki. Tote bez odpowiedniego przygotowania nadmierna d逝go嗆 raczej przeszkodzi ni pomo瞠. Co równie wa積e: niezmiernie 豉two o uszkodzenie drogiego sprz皻u, cho熲y wskutek uderzenia o tward kraw璠. W pozosta造ch metodach d逝go嗆 nie przekracza tego, co by這 osi庵alne od dawna. W odleg這軼iówce angielskiej i przystawkach rzadko przekracza pi耩 metrów. W muchówkach nawet tego nie. W spinningu mie軼i si najcz窷ciej mi璠zy dwoma a trzema metrami. W podlodówce bywa zgo豉 symboliczna: kilkana軼ie centymetrów. W tych wszystkich zastosowaniach poszukiwania id zatem w kierunku uzyskania jak najlepszych innych w豉軼iwo軼i: lekko軼i, wytrzyma這軼i, rodzaju ugi璚ia.

 

Z d逝go軼i natomiast 軼i郵e wi捫e si inna cecha geometryczna: grubo嗆. Wiadomo przecie, 瞠 musi ona male w kierunku od dolnika do szczytówki. Skutek tej zbie積o軼i jest taki, 瞠 w w璠ziskach bardzo d逝gich nadmiernie ro郾ie 鈔ednica uchwytu. Du篡 jest tak瞠 opór powietrza. Zmusza on do du瞠go wysi趾u w razie bocznego wiatru. Uniemo磧iwia te szybkie ruchy; to jeden z powodów, dla których d逝gimi w璠ziskami nie wolno robi wymachów. Ale i przy krótszych po膨dana jest jak najmniejsza grubo嗆. Cz瘰tokro bowiem operowanie nimi wymaga sta貫go wymachiwania (spinning, sztuczna muszka) i dobrze, je郵i przecinaj powietrze z mo磧iwie ma造m oporem. Cienko嗆 osi庵a si przez zastosowanie odpowiednich materiaów i konstrukcji, o czym ni瞠j.

 

 

Akcja

Cecha bardzo wa積a, a nadal jeszcze nagminnie lekcewa穎na. Okre郵a ona sposób, w jaki w璠zisko ugina si pod obci捫eniem. Im mniejszy odcinek si poddaje, czyli im ono sztywniejsze, tym szybciej i precyzyjniej przenosi na zestaw ruchy r瘯i. Taka akcja sprzyja wi璚 b造skawicznemu zacinaniu. Im wi瘯sza cz窷 w璠ziska si ugina, tym bardziej opó幡ione przekazywanie ruchów, ale te tym wi瘯sza zdolno嗆 t逝mienia szarpni耩. Czy to tych pochodz帷ych od broni帷ej si ryby, czy tych spowodowanych nerwowym zachowaniem w璠karza.

 

Taka akcja sprzyja wi璚 豉godnemu zarzucaniu zestawu oraz ochronie 篡趾i przed zerwaniem. W u篡ciu pozostaje kilka systemów nazywania i oznaczania akcji. U nas najbardziej si przyj掖 literowy: sztywna, szczytowa lub szybka A (ugina si tylko krótki odcinek szczytowy), 鈔odkowa lub pó連ztywna B (ugina si jedna trzecia d逝go軼i) oraz dolna, paraboliczna albo powolna C (ugina si prawie ca貫 w璠zisko). T ostatni okre郵a si czasem jako krowi ogon.

 

Niektórzy wytwórcy stosuj skal czterostopniow, w której akcj najwi瘯sz oznacza si liter D. Firma DAM z kolei u篡wa oznacze cyfrowych; poszczególne liczby oznaczaj ci篹ar, powoduj帷y znamionowe ugi璚ie ustalonego odcinka. 4,5-5 odpowiada tu akcji A, 3,5-4,0 B, 2,5-3,0 C, 1,5-2 za D. A i B bywaj te zwane akcj ameryka雟k, C- niemieck, D- angielsk. T ostatni, dawniej zwan te francusk, spotyka si w w璠ziskach muchowych. Cechuje si ona ugi璚iem nierównomiernym: wi瘯szym w cz窷ci dolnej ni w górnej, przez co powstaje charakterystyczne za豉manie. Po膨dan akcj uzyskuje si przez nadawanie poszczególnym partiom w璠ziska odpowiedniej zbie積o軼i i grubo軼i 軼ianek, a tak瞠 przez dobieranie materiaów.

 

Dostosowa j nale篡 przede wszystkim do rodzaju 這wienia, o czym w odpowiednich rozdzia豉ch. Ale tak瞠 do w豉snych umiej皻no軼i i rodzaju reakcji ruchowych. Pocz徠kuj帷y oraz impulsywni powinni unika zbyt sztywnej. Flegmatycy za niech si w豉郾ie ku niej sk豉niaj, gdy wyrówna niedostatki refleksu, które mi瘯ka spot璕uje. Akcj mi瘯k mo積a przy zaci璚iu przy酥ieszy. Polega to na wykonaniu szybkiego ruchu w kierunku przeciwnym, czyli w dó. Na zasadzie reakcji szczytówka wykonuje wówczas wahni璚ie w gór. Nie jest to praktyka godna zalecenia. Zawodna, a w dodatku skutkuje niew豉軼iwymi nawykami ruchowymi.

 

 

Wytrzyma這嗆

Trzeba wyró積i dwa rodzaje obci捫e, jakim w璠zisko jest poddawane: statyczne i dynamiczne. Z pierwszymi mamy do czynienia np. podczas jednostajnej ucieczki ryby. Z drugimi- gównie przy zarzucaniu w璠ki. Miar wytrzyma這軼i na te pierwsze jest tzw. si豉 u篡tkowa. Po jej przekroczeniu grozi zniszczenie w璠ziska. Niekoniecznie musi ono polega na z豉maniu lub p瘯ni璚iu. Zmiany wewn皻rzne tak瞠 czyni je niezdatnym do u篡tku- np. wskutek miejscowego os豉bienia lub utraty elastyczno軼i. Wyznaczenie si造 u篡tkowej jest trudne. W literaturze w璠karskiej spotyka si wprawdzie wskazówki co do tego.

 

Sprowadzaj si one do poszukiwania obci捫enia, pod którym szczytówka ugnie si do k徠a prostego wzgl璠em osi w璠ziska. Nie zawsze jednak jest ono równowa積e sile u篡tkowej. W praktyce zreszt jej poszukiwanie nie ma specjalnego znaczenia, gdy wytrzyma這嗆 篡趾i i tak jest zwykle ni窺za. Niemniej trzeba unika nadmiernego obci捫enia- np. unoszenia ryby nieco wi瘯szej, forsowania zaczepu. Szczególnym rodzajem obci捫enia statycznego jest w豉sny ci篹ar w璠ziska. Oddzia逝je on najmocniej, kiedy trzyma si je poziomo. W wyniku tego powstaje pewien zwis, zale積y od ci篹aru, sztywno軼i i d逝go軼i. Wyra幡ie zauwa瘸lny staje si przy d逝go軼iach wi瘯szych, charakterystycznych dla 這wienia sp豉wikowego.

 

Jako znormalizowan jego miar przyjmuje si wysoko嗆 uniesienia najwy窺zego punktu w璠ziska, trzymanego tak, by ko鎍e dolny i górny znalaz造 si na jednym poziomie. Wytrzyma這嗆 na obci捫enia dynamiczne okre郵a maksymalny ci篹ar wyrzutowy. Proporcja, w jakiej pozostaje on do si造 u篡tkowej, zale篡 od rodzaju w璠ziska. Przy spinningowych jest na ogó oko這 pi耩dziesi璚iu razy mniejszy. Oznacza najwi瘯szy dopuszczalny ci篹ar zestawu, jaki mo積a zarzuca z wykorzystaniem spr篹ysto軼i w璠ziska.

 

Dotyczy wi璚 gównie spinningu, sztucznej muszki i metod odleg這軼iowych. W wypadku d逝gich w璠zisk do 這wienia sp豉wikowego sama ich masa przekracza t warto嗆- i to gówny powód, dla którego nie wchodzi w gr zarzucanie nimi zestawu, o czym wcze郾iej napisa貫m. Wi瘯szo嗆 szanuj帷ych si wytwórców podaje maksymalny ci篹ar wyrzutowy swoich wyrobów. Jego przekroczenia mo積a si dopu軼i tylko pod warunkiem, 瞠 zarzuca si b璠zie w sposób zbli穎ny do statycznego. Na przyk豉d- przez w這瞠nie zestawu do wody, albo przez zastosowanie specjalnej techniki; w璠karze warszawscy z powodzeniem opanowali dalekie zarzucanie ci篹arków prawie 獞ier- kilogramowych z u篡ciem wiotkiego radzieckiego w璠ziska teleskopowego.

 

Trzeba si jednak z tym liczy, 瞠 ka盥y nieopatrznie energiczny ruch mo瞠 oznacza z豉manie kija; nie takie wszelako, jakiego si 篡czy w popularnym pozdrowieniu w璠karskim. Niektórzy producenci oprócz maksymalnego podaj tak瞠 minimalny ci篹ar wyrzutowy. Tu chodzi nie o zabezpieczenie w璠ziska, lecz o wykorzystanie jego spr篹ysto軼i. Pod ni窺zym po prostu si nie ugnie. To za oznacza ograniczenie dono郾o軼i i celno軼i rzutu. Dla zorientowania, jakie warto軼i przyjmuj te ci篹ary, prze郵ed幟y ich granice dla niektórych w璠zisk firmy DAM: 5-metrowe Match Spezial CF- 2 do 15 g; 6-metrowe 5 do 25 g; przystawkowe sandaczowe 3- lub 4,3-metrowe Carbo Spezi Zander- 20 do 40 g; podobne karpiowe, 3-lub 3,6-metrowe Carbo Spezi Karpfen- 30 do 60 g; 2,4-, 3,6- lub 5- metrowe szczupakowe Carbo Spezi Hecht- 40 do 80 g; wyczynowe, skonstruowane wpólnie z francuskim Garboli-no, 4,5- do 6,5-metrowe Garboring UL 2 do 25 g; lekkie spinningowe Master CF 30- 15 do 20 g przy d逝go軼i 2,1 m, 15 do 30 g przy 2,4 do 3 m; pilkerowe 2,4-metrowe Classic Boot- 100 do 200 g.

 

 

Wywa瞠nie

Dla wygody i skuteczno軼i operowania w璠ziskiem znaczenie ma nie tylko ci篹ar, ale i jego roz這瞠nie. Tak dalece, 瞠 swego czasu doci捫ano stopk; mimo ogólnego zwi瘯szenia masy l瞠j si trzyma這. W spinningu i sztucznej muszce za przeciwwag s逝篡 ko這wrotek. W w璠ziskach d逝gich wywa瞠nie stanowi cech konstrukcyjn, na któr nale篡 przy zakupie zwraca uwag tak sam, jak na akcj, sztywno嗆, lekko嗆.

 

 

Materia造

Do przesz這軼i nale膨 tworzywa tradycyjne, jak drewno rodzime, zdrewnia貫 trawy (bambus, tonkin), czy krótko w historii w璠zisk obecne metale. Oczywi軼ie, z braku wyboru spotyka si jeszcze niektóre z nich. Porz康na konstrukcja, np. z dolnikiem jesionowym, 鈔odkiem leszczynowym i szczytówk ja這wcow, mo瞠 si zreszt okaza lepsza od podejrzanej teleskopówki. Zw豉szcza je郵i wykonawca mia cierpliwo嗆 wydr捫y grubsze elementy, zmniejszaj帷 w ten sposób mas i zwi瘯szaj帷 sztywno嗆. Niejeden te w璠karz, zw豉szcza starej daty. najch皻niej pos逝guje si doskona陰 cho przyci篹kaw klejonk. Ogólnie jednak w鈔ód materiaów w璠zisk króluj tworzywa syntetyczne. W nielicznych ju tylko konstrukcjach maj posta litego pr皻a.

 

Zdecydowanie przewa瘸j wyroby w postaci cienko軼iennych rurek. Lekkie, mocne, a przy tym trwa貫 bez specjalnej konserwacji, tak uci捫liwej w wypadku w璠zisk z materiaów naturalnych. Podstawowym tworzywem jest 篡wica epoksydowa zbrojona wóknem szklanym lub poliestrowym. Ona, odporna na 軼iskanie, pe軟i rol tak jak beton w 瞠lbetonie lub lignina w drewnie. Ono, odporne na rozci庵anie, pe軟i rol odpowiednio zbrojenia stalowego lub wókien celulozy. To po陰czenie w豉sno軼i pozwoli這 w豉郾ie d逝go嗆 w璠zisk, w tradycyjnym wykonaniu ograniczon do niespe軟a pi璚iu metrów, powi瘯szy do metrów o鄉iu, a w najwy窺zej klasy wyrobach (nawet do dziewi璚iu) z jednoczesnym utrzymaniem w dopuszczalnych granicach zarówno ci篹aru (niewiele ponad kilogram), jak i 鈔ednicy chwytu (do pi璚iu centymetrów).

 

W w璠ziskach krótkich mo磧iwe sta這 si uzyskanie nieosi庵alnych dot康 w豉軼iwo軼i: lekko軼i, wytrzyma這軼i, cienko軼i. Jednocze郾ie otworzy造 si nowe mo磧iwo軼i kszta速owania akcji. Dalej rozwój poszed w dwóch kierunkach. Jeden to doskonalenie struktury. Wykorzystano mianowicie tworzywa tzw. kompozytowe (niektórzy zetkn瘭i si z nimi w gabinecie dentysty). Stanowi one jakby graniczny etap zag瘰zczenia zbrojenia. Wiadomo, 瞠 np. w 瞠lbetonie kilka pr皻ów cie雟zych daje wytrzyma這嗆 znacznie wy窺z ni jeden gruby, mimo 瞠 陰czny przekrój jest ten sam. Po prostu materia jest bardziej jednorodny.

 

Nie jest tak, 瞠 znaczna jego cz窷 ma w豉軼iwo軼i samego tylko betonu, a wi璚 jest krucha, inna za samej tylko stali, jest wi璚 podatna na 軼iskanie. W kompozytach poszczególne sk豉dniki przenikaj si ju w obr瑿ie cz御teczek chemicznych (olbrzymich, bo chodzi przecie o polimery). Daje to nadzwyczajne wyniki. W璠ziska z takich materiaów (oznaczane nazw composite lub jej odmian j瞛ykow) odznaczaj si cechami zgo豉 niezwyk造mi. Na przyk豉d 陰cz mi瘯ko嗆 i elastyczno嗆, zapewniaj帷 t逝mienie drga.

 

Co jak amortyzatory samochodowe, poddaj帷e si mi瘯ko przy wyboju, ale potem twardo si opieraj帷e kolejnym wahni璚iom. Niewiele, doprawdy, przesady zawiera slogan reklamowy o w璠ziskach z kompozytów inteligentnych. Drugi kierunek polega na wprowadzeniu nowych wókien o skrajnie wysokiej wytrzyma這軼i- w璕lowych i, w mniejszym zakresie, borowych. Wyroby z pierwszymi maj w nazwie cz這n "carbo" lub "graphite", z drugimi "boron". D逝go嗆 w璠zisk do metody klasycznej osi庵n窸a teraz kilkana軼ie metrów (do jedenastu w wyrobach wzgl璠nie popularnych, szesnastu- w wyczynowych). Na ogó stosuje si tu wókno w璕lowe lub mieszanki z jego przewag.

 

Borowe, jako dro窺ze, spotyka si raczej w w璠ziskach mniej materia這ch這nnych: spinningowych, muchowych. Przyk豉dowy uk豉d materiaów w 軼iance w璠ziska wida na rysunku. Wzd逝積e struny epoksydowe i wzmacniaj帷e drobiny wype軟iacza (w璕lika krzemu) s spojone wóknami w璕lowymi. Ca這嗆 otacza falisty p豉szcz o wysokiej spr篹ysto軼i. Na oddzielne omówienie zas逝guje tu uk豉d wókienek w璕lowych. Nie od razu by taki jak wida na rysunku. Pocz徠kowo by造 one uporz康kowane, zwrócone wzd逝 osi w璠ziska. Dawa這 to wysok wytrzyma這嗆 na zginanie, ale nie chroni這 przed si豉mi bocznymi powoduj帷ymi sp豉szczanie.

 

A przecie dzia豉j one nie tylko przy- na przyk豉d- prostackim nadepni璚iu, ale wskutek wyginania w璠ziska. ζtwo to sprawdzi przez zgi璚ie cienko軼iennej rurki igielitowej. Tote w璠ziska z równoleg造m uk豉dem w逝kien s podatne na p瘯ni璚ia wzd逝積e, powodowane rozst瘼owaniem si strun epoksydowych w cz窷ci bocznej. Przywar t uda這 si usun望 po uzyskaniu nieuporz康kowanego uk豉du wókienek. Odpowiada on znanej w metalurgii strukturze w這郾icowej i tak jak ona zosta z angielska nazwany whiskerowym. W w璠ziskach typu Whisker struny zosta造 zatem przewi您ane tak瞠 poprzecznie.

 

Podnios這 to wytrzyma這嗆 na zgniecenie oraz nada這 wi瘯sz sztywno嗆. Niezale積ie od tego twórcy w璠zisk szczególnie wysokiej klasy nie zrezygnowali ze wzmacniania p豉szcza zewn皻rznego. Wyniki szczególnie imponuj帷e da這 zastosowanie oplotu z kompozytowego wókna o firmowej nazwie "Keviar", opracowanego przez ameryka雟ki koncern chemiczny "Du Pont" dla potrzeb techniki satelitarnej. Uzyskano w nim niewiarygodny stosunek sztywno軼i do ci篹aru. Stal, maj帷a g瘰to嗆 7,85 g/cm3 (czyli centymetrowy sze軼ian wa篡 bez ma豉 osiem gramów), daje wytrzyma這嗆 na zerwanie równ 60 hektobarom.

 

Tak zwane wysoko modu這we wókno w璕lowe odpowiednio 1,95 i 200. Czyli jest czterokrotnie l瞠jsze i jednocze郾ie przesz這 trzy razy mocniejsze. Keviar za- 1,45 i 340; pi耩 razy od stali l瞠jszy i prawie sze嗆 razy mocniejszy. Nic dziwnego, 瞠 zastosowanie go w karoserii samochodu Audi Quatro pozwoli這 jej mas zmniejszy o 200 kg. Wykorzystuj to tworzywo tak瞠 konstruktorzy najwy窺zej klasy jachtów regatowych- do 瘸gli oraz olinowania. Dla porównania z innymi nowymi materia豉mi stosowanymi w w璠ziskach: podczas gdy modu spr篹ysto軼i (wielko嗆 po鈔ednio charakteryzuj帷a wytrzyma這嗆 na zerwanie) wspomnianego w璕lowego wókna wysoko modu這wego wynosi 38 (pomi闓y jednostki), a jego zmodyfikowanej wersji VHM (ang. Very High Module = Bardzo Wysoki Modu)- 50 przy g瘰to軼i 1,91 (czyli sporo mocniejsze cho nieznacznie l瞠jsze), to dla zwyk貫go wókna w璕lowego o wysokiej wytrzyma這軼i wynosi on zaledwie 23,5; jednak瞠 jest ono znacznie l瞠jsze- g瘰to嗆 1,78.

 

Wókno szklane natomiast, o g瘰to軼i a 2,54, ma modu równy 7,3. Ró積ica widoczna a za dobrze. Ten przegl康 w豉軼iwo軼i, mo瞠 nu膨cy dla nieobytego z wielko軼iami fizycznymi, pozwala zrozumie, dlaczego w wypadku o鄉iometrowego w璠ziska z 篡wicy zbrojonej szk貫m za du瞠 osi庵ni璚ie uwa瘸no uzyskanie ci篹aru 1350 g przy 5-cm 鈔ednicy chwytu, podczas gdy jedenastometrowy Whisker Keviar wa篡 zaledwie 725 g i w najgrubszym miejscu ma 鈔ednic 3,5 cm..

 

Wszystko razem, oczywi軼ie, przy idealnej pracy ca這軼i. Belgijska firma "Browning", znana te z produkcji broni my郵iwskiej, a wykorzystuj帷a osi庵ni璚ia francuskiego programu kosmicznego Arianne, wymiennie z otulin kewlarow stosuje spiraln owijk z tytanu. Jej Spiral Pro Titanium wa篡 570 g przy d逝go軼i 9,4 m (niewiele wi璚ej ni 4-metrowy bambus) oraz 740 g przy 10,7 m. Zwis wynosi odpowiednio 6 cm (najwy窺zy punkt w odleg這軼i 4, 4 m od górnego ko鎍a) oraz 11 cm (4,7 m od ko鎍a). Praktycznie zatem w璠zisko trzymane poziomo nie ugina si; 1-procentowy zwis jest niemal nie do zauwa瞠nia. 字odek ci篹ko軼i w wersji krótszej wypada 3,13 m od stopki, w d逝窺zej- 3,62. W po陰czeniu z niewielk (ok. 3 cm) 鈔ednic chwytu daje to du膨 wygod 這wienia.

 

Oprócz tych w璠zisk Formu造 l, niezwykle kosztownych (do pó速ora tysi帷a i wi璚ej dolarów) i w 這wieniu potocznym, u篡tkowym, nie zbyt przydatnych, wytwarza si ró積e bardziej popularne: od tradycyjnych niejako z wóknem szklanym, do zawieraj帷ych mniejsz lub wi瘯sz domieszk w璕lowych czy borowych. W豉軼iwo軼i pozostaj na ogó w proporcji do ceny. Mo瞠 nawet zanim ksi捫ka ta dotrze do Czytelników, ju które z rzadkich tworzyw spowszednieje i potanieje, pojawi si jakie nowe. Dzi wszystko idzie szybko. Poszukiwania przecie trwaj.

 

 

Z陰cza

Coraz rzadziej stosuje si z陰cza metalowe. Tradycyjne skuwki, w postaci cienko軼iennych rurek mosi篹nych, praktycznie si sko鎍zy造 wraz z drewnem czy bambusem jako materia貫m konstrukcyjnym. Ich pogrubione odmiany spotyka si jeszcze w w璠ziskach krótkich: spinningowych, muchowych, morskich. Zdecydowanie przewa瘸j obecnie z陰cza z materia逝 samego w璠ziska, co najwy瞠j wzmocnione na ko鎍ach cienko軼iennymi pier軼ieniami metalowymi lub omotkami.

 

W wyrobach wy窺zej klasy ich wspó逍racuj帷e powierzchnie modyfikuje si tak, aby uzyska pewne trzymanie, a jednocze郾ie 豉twe roz陰czanie. Sama konstrukcja ró積i si w ró積ych rodzajach w璠zisk. W d逝gich, do 這wienia klasycznego (czyli o pracy gównie statycznej) spotyka si tylko dwa rodzaje z陰czy: teleskopowe i nasadowe. W obu segmenty cie雟ze na czas transportu i przechowywania chowa si w grubszych, co jest bardzo wygodne. Teleskopowe dodatkowo bardzo 豉two si obs逝guje. Przy rozk豉daniu wysuwa si po prostu kolejne segmenty do góry, poczynaj帷 od szczytówki, i zaciska. Przy sk豉daniu równie prosto chowa si je po rozdzieleniu jeden w drugi, w odwrotnej kolejno軼i.

 

Kusi to niektórych do nonszalanckiego rozk豉dania przez energiczny wymach w璠ziska trzymanego poziomo, sk豉dania za- przez uderzenie o ziemi trzymanym pionowo. Wypada przestrzec, 瞠 豉two przy tym o trwa貫 uszkodzenie. W porównaniu z tymi w璠ziska nak豉dane (czyli o z陰czach nasadowych) wydaj si mniej wygodne. Ka盥y segment trzeba bowiem z osobna, po wysuni璚iu przez dolny otwór grubszego, na這篡 na górn jego cz窷. Przy sk豉daniu- odwrotnie. Niemniej ten system ma powa積e zalety. Wi捫 si one z zasadnicz zmian funkcji z陰cza. Tradycyjnie stanowi這 ono z這 konieczne; jako przecie trzeba w璠ki przewozi, przenosi, przechowywa.

 

Mo積o嗆 sk豉dania op豉cano pogorszeniem w豉軼iwo軼i w璠ziska; ka盥e z陰cze w najlepszym razie miejscowo je usztywnia這, a cz瘰to tak瞠 os豉bia這. Pomi闓y ju dokuczliwe k這poty eksploatacyjne, jak wra磧iwo嗆 na zanieczyszczenie, luzowanie si lub zakleszczanie itd. One zreszt pozosta造. Wykorzystano natomiast z陰cze jako element pozwalaj帷y uzyskiwa dodatkowe efekty konstrukcyjne i u篡tkowe. I tak w wersji nasadowej pozwala ono zmniejszy zbie積o嗆 ca這軼i, przy nie zmienionej zbie積o軼i poszczególnych segmentów. Z czystej geometrii wynika, 瞠 w璠ziska nasadowe pozostaj prawie cylindryczne nawet przy znacznej d逝go軼i.

 

Teleskopowe z konieczno軼i maj zbie積o嗆 znacznie wi瘯sz. W miar zbli瘸nia si do dolnika ich 鈔ednica wzrasta tak dalece, 瞠 uci捫liwe staje si trzymanie. Praktycznie d逝go軼i graniczn jest w tym wypadku 9 m, i to przy 軼iankach tak cienkich, 瞠 豉two je zgnie嗆 przez zwyk貫 軼i郾i璚ie w d這ni. Tote dolnik w wyrobach wysokiej klasy jest pogrubiony. Firmy drugorz璠ne nie bawi si w takie subtelno軼i. Wypuszczaj teleskopy toporne, o jednakowej grubo軼i 軼ianki na ca貫j d逝go軼i, a wi璚 niepotrzebnie wytrzyma貫, a za to ci篹kie i obwis貫. St康 prosty wniosek, 瞠 wysokiej klasy w璠ziskami teleskopowymi mo積a 這wi, je郵i s kompletne.

 

Skracanie przez odj璚ie dolnego segmentu grozi zniszczeniem cho熲y przy energiczniejszym wymachu. Mo磧iwo嗆 tak (skracania) daj natomiast nak豉dane, I to druga ich powa積a zaleta. Mniej tu zreszt chodzi o wszechstronno嗆 zastosowania, cho tego te nie nale篡 lekcewa篡, kiedy si kupuje co tak drogiego. Bardziej natomiast- o mo磧iwo軼i skracania podczas 這wienia. Chodzi o tzw. zestaw skrócony, o którym szerzej w opisie metody klasycznej. Wszystko to nie znaczy, 瞠 nale篡 odrzuci w璠ziska teleskopowe. Do d逝go軼i 8 m wady ich mniej si daj we znaki, pozostaj natomiast zalety. Tak瞠 w d逝窺zych z陰cza takie s nader cz瘰to stosowane, tyle 瞠 nie na ca貫j d逝go軼i, jedynie w kilku segmentach najwy窺zych.

 

Dolne s nasadowe. Cz窷 szczytowa odznacza si zatem lekko軼i i sztywno軼i, zawdzi璚zan konstrukcji teleskopowej, 鈔odkowa i dolna- wytrzyma這軼i i rozbieralno軼i. W ka盥ym wypadku trzeba si dok豉dnie upewni co do rodzaju poszczególnych z陰czy. Cz瘰to bowiem daj si one z這篡 niew豉軼iwie, na odwrót, co zazwyczaj ko鎍zy si uszkodzeniem. W nowych modelach rozró積ienie o tyle nie sprawia k這potu, 瞠 wyra幡ie odbija si wygl康em matowa powierzchnia robocza, na ko鎍u zewn皻rznej za mo積a wypatrzy opask metaliczn- mimo 瞠 przez obróbk anodow nadaje si jej faktur i kolor bardzo zbli穎ne do reszty segmentu.

 

Z陰cza teleskopowe wprowadza si tak瞠 do w璠zisk spinningowych i innych krótkich, z my郵 o znacznym zmniejszeniu d逝go軼i podró積ej. Okre郵a si je czasem nazw w璠zisk delegacyjnych, jako 瞠 mieszcz si w teczce. W katalogach natomiast spotyka si nazw Smuggler- (ang. przemytnik). Na ogó jednak wygod przewo瞠nia op豉ca si tu warto軼i u篡tkow: nie najlepsze rozmieszczenie przelotek, do嗆 przypadkowa akcja. Tote w w璠ziskach krótszych i cie雟zych, pracuj帷ych przede wszystkim dynamicznie, z陰czy teleskopowych na ogó si nie stosuje. Je郵i nawet maj one zbli穎n posta, tzn. górny koniec dolnika obejmuje dolny koniec szczytówki to wciska si je od góry, nie za przez wysuwanie jednego elementu z drugiego. Jest to wi璚 jak gdyby odwrócone z陰cze nasadowe.

 

Spotyka si je cz瘰to, m.in. w serii "CF" (Carbon Fibre = wókno w璕lowe) firmy "DAM". Na z陰czu pojawia si w tym wypadku schodek, o wysoko軼i zale積ej od grubo軼i 軼ianki segmentu dolnego. Tradycyjnymi ale ju przez producentów zarzuconymi z陰czami by造 w takich w璠ziskach tulejki metalowe. Ta ko鎍z帷a segment ni窺zy ma 鈔ednic stopniowan. Tylko w ten sposób, wobec koniecznej grubo軼ienno軼i rurki (wytrzyma這嗆!) mo積a po陰czy ko鎍e jednakowo grube. Przy u篡ciu rurki prostej, dolny koniec wy窺zego z 陰czonych segmentów musia豚y by o t grubo嗆 軼ianki cie雟zy. Albo trzeba by si wi璚 pogodzi z wyra幡ym os豉bieniem albo- z niekorzystnym skokiem 鈔ednicy w璠ziska w miejscu po陰czenia. Niektóre wytwórnie wzbogaca造 to z陰cze w dodatkowe zabezpieczenia i wzmocnienia.

 

Lepsze przyleganie metalu do blanku uzyskuje si, na przyk豉d, przez uformowanie specjalnych z帳ków. Dla ochrony przed wypadaniem szczytówki (przy energiczniejszym wymachu) wbudowuje si zatrzaski spr篹ynowe. Jeden z takich, pod nazw "Lockfast joint", stosuje firma "Hardy", razem zreszt ze wspomnianymi z帳kami. Firma "Mitchell" z kolei w w璠ziskach serii "DF" tulejki metalowe uzupe軟ia zabezpieczeniem gwintowanym. Przy tych wszystkich ulepszeniach pozostaj nie usuni皻e zasadnicze wady z陰czy metalowych. Przede wszystkim- szybkie zu篡wanie przy intensywnym u篡tkowaniu. K這potliwe jest jednocze郾ie usuwanie powsta造ch luzów. W praktyce osi庵a si to wy陰cznie przez elektrolityczne pogrubienie tulejki górnej. Je郵i ma ona denko, to nawet nie trzeba jej w tym celu zdejmowa.

 

Od tego rodzaju niedogodno軼i wolne jest z陰cze czopowe, od do嗆 dawna znane i coraz szerzej stosowane. Istotnym jego elementem jest czop, najcz窷ciej z tworzywa takiego samego jak w璠zisko lub zbli穎nego. Jest on na sta貫 wklejony w dolny z 陰czonych segmentów. Górny si naciska. Kawa貫k czopu musi jednak pozosta odkryty. To nieschodzenie si kraw璠zi górnej z doln mo瞠 sprawia wra瞠nie niedopasowania. Jest jednak konieczne. W miar zu篡wania zbli瘸j si one. Je郵i si zejd, to ju po w璠ce. Dlatego trzeba pilnowa z陰cza i zawczasu czop pogrubi. W w璠ziskach zbrojonych wóknem szklanym mo積a w niego wetrze nieco 篡wicy epoksydowej, a po stwardnieniu lekko przeszlifowa drobnym papierem 軼iernym do uzyskania pierwotnej odleg這軼i mi璠zy kraw璠ziami segmentów. Lepszy skutek osi庵a si smaruj帷 czop woskiem pszczelim.

 

Jest on niezast徙iony zw豉szcza w w璠ziskach z wóknem w璕lowym, twardym i wykruszaj帷ym epoksyd. W niektórych w璠ziskach (DAM, Sportex Shakespeare'a) czop jest zako鎍zony grzybkiem gumowym o nieznacznie wi瘯szej 鈔ednicy. Chroni on przed wypadni璚iem szczytówki, a tak瞠 przed zbytnim zbli瞠niem segmentów. Ponadto, wci郾i皻y w szczytówk, nadaje po陰czeniu elastyczno嗆. Powierzchnie z陰czy z jednakowych materiaów maj cz瘰to sk這nno嗆 do zakleszczania si. Tote firma "Mitchell" stosuje czop z odpowiednio dobranego stopu metalowego. Spotyka si go przede wszystkim w wyrobach z wókna w璕lowego lub borowego. Firma "Fenwick" z kolei wprowadzi豉 odwrócone po陰czenie tulejkowo- sto磬owe. Nazwano je "Ferrule".

 

Polega na tym, 瞠 cie雟zy dolnik wchodzi w rozszerzon szczytówk. W豉軼iw wytrzyma這嗆 osi庵a si przewa積ie w w璠ziskach z wókna w璕lowego. Podobne rozwi您anie stosuj wytwórnie "Germina" i "ABU". Ta druga po陰czy豉 dwa rodzaje z陰czy: czop wchodz帷y w szczytówk z muf "Ferrule" obejmuj帷 dolnik. Ca這嗆 ma niew徠pliwe zalety w postaci zwi瘯szonej wytrzyma這軼i. Zwi瘯sza si jednak ci篹ar w璠ziska,a pogarsza akcja. Mufa ponadto, bardzo cienka, jest podatna na wyszczerbienie podczas transportu. Wskazane wi璚 by這by zabezpieczy J przez naklejenie cienkiego, dok豉dnie dopasowanego pier軼ienia metalowego. Niestety, oznacza to dalsze doci捫enie.

 

 

Przelotki

Pierwotna funkcja przelotek, jak by這 prowadzenie 篡趾i od ko這wrotka do szczytówki mo磧iwie blisko w璠ziska, zosta豉 uzupe軟iona o drug- rozk豉danie obci捫e na ca陰 jego d逝go嗆. Tak瞠 klasyczna ich posta: pier軼ienie na podstawkach mocowanych do blanku doczeka豉 si ró積ych odmian. Do zasadniczych cech tego elementu w璠ki nale膨: jako嗆 powierzchni roboczej, zapewniaj帷a mo磧iwie bezoporowe i nie niszcz帷e prowadzenie 篡趾i, solidno嗆 konstrukcji, wa積a z uwagi na wyst瘼owanie znacznych si, lekko嗆, maj帷a znaczenie dla pracy w璠ziska (ci篹ar przelotek liczy si w wymachach na równi z ci篹arem zestawu, b造stki, sznura).

 

Do mniej mo瞠 istotnych, ale wartych uwzgl璠nienia, mo積a zaliczy: geometryczne w豉軼iwo軼i pier軼ienia, barw, rodzaj stopki. Oczywistym wymogiem jest odporno嗆 na korozj. Dla funkcjonowania ca這軼i istotne jest wreszcie rozmieszczenie na w璠zisku. przelotki z drutu stalowego odznaczaj si licznymi zaletami. S tanie, lekkie, w wersjach bez lutowania- odporne na urazy mechaniczne. Powa積 wad jednak stanowi podatno嗆 powierzchni roboczej na zarysowanie. Tr帷a 篡趾a 興obi w niej lub wygniata mikrorowki. Te nast瘼nie rysuj powierzchni 篡趾i. To znów przyczynia si do szybszego rysowania przelotek i tak dalej. Wzajemne niszczenie przy酥iesza obecno嗆 twardej zawiesiny (np. mu逝) w wodzie, unoszonej na powierzchni 篡趾i tym obficiej, im bardziej ona zmechacona.

 

Do pewnego stopnia mo積a trwa這嗆 i odporno嗆 tych przelotek podnie嗆 przez chromowanie g豉dkie, w k徙ieli z wyb造szczaczami, ale z formowaniem pow這ki twardej, narz璠ziowej, a nie mi瘯kiej, dekoracyjnej. Mimo wszystko jednak nie nadaj si one raczej do w璠ek, w których by造by intensywnie wykorzystywane. Chodzi zw豉szcza o spinning, w którym 篡趾a stale trze o nie, cz瘰tokro przy znacznym obci捫eniu, a wi璚 i silnie naciskaj帷. Je郵i Ju, to w pozycjach mniej nara穎nych, a wi璚 z wy陰czeniem szczytowej. A i to wymagaj cz瘰tej wymiany.

 

Powierzchni nierównie twardsz i trwalsz, a przy tym g豉dk, cechuj si przelotki z pier軼ieniem ceramicznym lub szklanym. W tradycyjnych wykonaniach odznacza造 si jednak licznymi wadami, jak du瘸 grubo嗆, ci篹ar, t逝kliwo嗆, luzy konieczne cho熲y z powodu ró積icy rozszerzalno軼i cieplnej metalu i wk豉dki. Wspó販zesna technologia pozwoli豉 je usun望. Lekkie pier軼ienie z bia貫j ceramiki porcelanopodobnej osadza si teraz za po鈔ednictwem amortyzuj帷ej wk豉dki z tworzywa sztucznego. Kolejne zmniejszenie tarcia (o po這w w stosunku do ceramiki) uzyskano przez wprowadzenie wk豉dek ze spieku tlenku aluminium. Przy okazji o prawie jedn trzeci cie雟za sta豉 si ca這嗆 konstrukcji, czyli przy tej samej 鈔ednicy zewn皻rznej powi瘯szy豉 si wewn皻rzna. Da這 to zarazem obni瞠nie ci篹aru o przesz這 jedn trzeci. Wzros豉 wi璚 dono郾o嗆 i celno嗆 rzutów, zmala這 natomiast zmi瘯czenie w璠ziska, powodowane umieszczeniem na nim dodatkowego obci捫enia. Robocz powierzchni z tlenku aluminium maj niektóre przelotki "Daiwa", "Fuji" z serii "Fujihard" oraz liczne inne.

 

Na tym nie koniec. Firma "Fuji" wprowadzi豉 i opatentowa豉 kolejny materia w璕lik krzemu. Od jego symbolu chemicznego SiC przelotki tej serii oznacza si znakiem SIC. Twardo嗆 wzros豉 o kolejn po這w w stosunku do tlenku aluminium (trzykrotnie w stosunku do twardego chromu), czemu wyrób zawdzi璚za nazw "Super Hard". Ponadto cechuje si ci篹arem o jedn pi徠 mniejszym ni poprzednie. W wersji najnowszej, nazwanej "Hardloy", zastosowano specjalny monta, bez amortyzatora, dzi瘯i czemu jest ona o dalszych kilkadziesi徠 procent l瞠jsza. Podobnymi w豉軼iwo軼iami odznaczaj si pier軼ienie "Dynaflo" firmy "Daiwa".

 

Dodatkow zalet przelotek "Fuji SIC" jest, 瞠 wyk豉dzina powierzchni roboczej doskonale odprowadza ciep這. Jej przewodnictwo jest nawet trzykrotnie wy窺ze ni w wypadku stali na twardo chromowanej. Có wi璚 porównywa z pier軼ieniami ceramicznymi lub z tlenku aluminium, maj帷ymi wr璚z w豉軼iwo軼i izolacyjne? Tak wi璚 uwolniono si zarazem od k這potów powodowanych miejscowym nagrzewaniem przelotki przy szybkim wysnuwaniu napr篹onej 篡趾i- np. podczas energicznej ucieczki du瞠j ryby. Ciep這 tarcia powodowa這 czasem nadtapianie powierzchni linki, a tym samym jej matowienie i os豉bienie. W proporcji do jako軼i, ma si rozumie, pozostaje cena poszczególnych typów. Zdecydowanie najdro窺ze s "Fuji SIC".

 

Decyduj帷 si na ewentualny zakup warto wi璚 zawsze rozwa篡, czy istotnie ich potrzebujemy. Ponadto nale篡 si upewni, czy nie mamy do czynienia z falsyfikatem. We wszystkich przelotkach z wk豉dkami pojawia si problem niezawodnego po陰czenia z podstawk. W wersjach przeznaczonych do mniejszych obci捫e stosuje si stopki pojedyncze lub zwrócone w jedn stron, aby usztywnia w璠zisko na jak najkrótszym odcinku. Dobieraj帷 przelotk trzeba zwróci uwag na w豉軼iwe uformowanie stopki. Musi ona ca陰 powierzchni przylega do blanku . W przeciwnym razie grozi jego uszkodzenie. W wyrobach ni窺zej klasy mo瞠 to by kwestia nie tylko promienia krzywizny, ale zgo豉 niestarannego wykonania. Jego te skutkiem bywaj ostre kraw璠zie górne, przecinaj帷e ni omotki. Co do barwy, to najcz窷ciej spotyka si ostatnio ciemnomatow. Kolor zreszt ma znaczenie mniejsze byle nie by zbyt krzykliwy.

 

Unika zw豉szcza nale篡 powierzchni po造skliwych, mog帷ych odstraszaj帷o dzia豉 na ryby. Co do 鈔ednicy przelotek, to funkcjonowa這 kiedy przekonanie, 瞠- zw豉szcza w w璠ziskach spinningowych- im ona wi瘯sza, tym lepiej. Tym mniejsze bowiem opory, na jakie natrafia 篡趾a, tym samym wi璚 i rzuty dalsze. Spotyka這 si nawet przelotki szczytowe tak obszerne, i powiada這 si, 瞠 stanowi przymiar: jak szczupak przejdzie, to znaczy 瞠 niewymiarowy. W istocie du瘸 鈔ednica jest nie tylko zb璠na, ale i szkodliwa. 砰趾a bowiem, wysnuwaj帷a si z ko這wrotka o szpuli sta貫j (przy obrotowym problem w ogóle nie istnieje), nie uk豉da si po powierzchni sto磬a, lecz- po st逝mieniu obrotów na pierwszej przelotce (wprowadzaj帷ej albo gasz帷ej), przybiera kszta速 jak gdyby obracaj帷ej si fali.

 

W miejscach jej w瞛ów odchylenia s znikome. Je郵i zatem dok豉dnie w nich si umie軼i przelotki, to nawet w ciasnych tarcie nie b璠zie zbyt du瞠. Oczywi軼ie, roz這瞠nie tych punktów zale篡 od wielu czynników: po這瞠nia przelotki wprowadzaj帷ej, rodzaju ko這wrotka, elastyczno軼i 篡趾i, ci篹aru przyn皻y i jeszcze innych. Tote do鈍iadczeni wytwórcy okre郵aj wszystkie elementy, z jakimi ich w璠ziska powinny wspó逍racowa. Nie nale篡 si do tego odnosi jak do czystego chwytu reklamowego. Stosowanie si do wskazówek pozwoli najcz窷ciej w pe軟i wykorzysta zalety fabrycznego rozmieszczenia przelotek.

 

Zbyt du瘸 鈔ednica, zw豉szcza przelotki gasz帷ej, sprawia, 瞠 篡趾a obraca si zbyt szeroko, przykleja si do w璠ziska i uderza o nie: zw豉szcza to ostatnie nie s逝篡 ani jednemu, ani drugiemu (cho przesad by這by mówienie o niszczeniu); wyrzut jest hamowany. Co wi璚ej: niezale積ie od k這potów transportowych, przelotka obszerna musi by albo ci篹ka, albo delikatna. Obie mo磧iwo軼i ma這 zach璚aj帷e. Swego rodzaju prób pogodzenia tych sprzecznych wymaga stanowi造 przelotki typu "Polygon" (=wielok徠), maj帷e kszta速 jakby zaokr庵lonego trójk徠a. Mia造 umo磧iwia rzuty celniejsze i o jedn pi徠 dalsze ni w wypadku zwyk造ch, okr庵造ch. Zapewne tak te i skutkowa造. Zbyt szybko znikn窸y z rynku w璠karskiego, by da這 si to niezawodnie potwierdzi.

 

Z pewno軼i jednak wybiegu 篡趾i nie pogarsza造. Samodzielne zak豉danie przelotek wymaga przede wszystkim upewnienia si, czy w璠zisko si do tego nadaje. Pami皻a bowiem trzeba, 瞠 stanowi one dodatkowe obci捫enie, licz帷e si przede wszystkim przy pracy dynamicznej, zw豉szcza przy zarzucaniu. Mo積a powiedzie, 瞠 przelotki wykorzystuj cz窷 ci篹aru wyrzutowe go, przewidzianego dla blanku- tym wi瘯sz, im wy瞠j umieszczone. Ale nawet w zastosowaniach spokojnych, statycznych, mog spowodowa niepo膨dany zwis, nada sk這nno嗆 do rozhu鈣ywania si, np. przy zaci璚iu lub po zarzuceniu, i na inne sposoby pogarsza prac. Kolejny k這pot to dobór najkorzystniejszego rozmieszczenia. Najlepiej tu si wzorowa na konstrukcjach zbli穎nych. Spotyka si wprawdzie zalecenia, 瞠 np. na ka盥e ile tam w璠ziska powinna (鈔ednio, nie dos這wnie) przypada jedna przelotka, odleg這嗆 pomi璠zy kolejnymi za powinna si zmniejsza wedle jakiej regu造 arytmetycznej. Formu造 te maj jednak瞠 zastosowanie tylko do okre郵onego typu. Je郵i w ogóle. Co do liczby zatem pozostajemy zdani na wzorce.

 

Co do rozmieszczenia natomiast, to trzeba je dostosowa do akcji: tym g窷ciej, im wi瘯sze ugi璚ie. Do鈍iadczalnie mo積a to ustali cho熲y za pomoc drucianych pier軼ieni mocowanych prowizorycznie, np. ta鄉 klej帷. Szukamy takiego ich rozmieszczenia, przy którym, po napr篹eniu 篡趾i do uzyskania granicznego ugi璚ia w璠ziska, odleg這軼i jej ci璚iw do najwy窺zych punktów poszczególnych 逝ków blanku b璠 jednakowe. Wyboru nie ma w wypadku w璠zisk teleskopowych. W nich jedynym miejscem mocowania mog by ko鎍e segmentów (plus jedna ruchoma przelotka na szczytówce). Rzadko oznacza to rozmieszczenie najkorzystniejsze. Niew徠pliwie najlepiej ograniczy si do wymiany przelotek zu篡tych lub uszkodzonych, zachowuj帷 fabryczne ich roz這瞠nie. Chyba 瞠 w praktyce wykryjemy jak捷 jego wad.

 

Najcz瘰tszym sposobem mocowania przelotek jest zak豉danie omotek. Nawija si je zawsze do stopki, nigdy od, równymi 軼is造mi zwojami nici mocnej, nie mechac帷ej si. Z dost瘼nych w kraju najbardziej nadaje si "Torsol". Istnieje kilka metod ko鎍zenia. Do umocowania pierwszej stopki, drug mocuje si do blanku prowizorycznie, np. ta鄉 klej帷. Po zako鎍zeniu nawijania omotk nas帷za si 篡wic epoksydow lub lakierem wodoodpornym.Przelotki szczytowe, zwane te "tulipanami", miewaj zamiast stopek tulejki do naciskania na koniec w璠ziska. Taki rodzaj mocowania stanowi te regu喚 w wypadku przelotek do teleskopów. I jedne, i drugie osadza si na klej. Tradycyjnie u篡wano do tego 篡wicy epoksydowej. Od pewnego czasu ju bez trudu mo積a kupi inny klej, specjalny, maj帷y posta pa貫czek w oprawie (co jak kredka do ust). Mi瘯nie on na gor帷o, np. po podgrzaniu zapalniczk. W tym stanie si go rozprowadza i szybko naciska tulejk. Krzywo przyklejon mo積a bez trudu poprawi po ponownym nagrzaniu. Stan przelotek i omotek trzeba stale sprawdza i w razie potrzeby (p瘯ni璚ia, porysowania, naderwania itp.) naprawi je lub wymieni.

 

 

R瘯oje嗆, uchwyt ko這wrotka

Zarówno zbyt gruba, jak i zbyt cienka r瘯oje嗆 jest niewygodna w trzymaniu. Je郵i zatem w璠zisko w miejscu chwytu ma mniej ni 1,5 cm, zaopatruje si je w ok豉dzin korkow lub- w modelach ta雟zych- z elastycznego tworzywa porowatego. D逝go嗆 i kszta速 zale膨 do typu w璠ziska, a tak瞠 od rodzaju uchwytu ko這wrotka. Opracowano ich wiele. Najpopularniejszy, 鈔ubowy, stosuje si przede wszystkim w w璠ziskach muchowych, przystawkowych i spinningowych. W tych ostatnich jednak szczególnie wyrazi軼ie si ujawniaj dwie jego zasadnicze niedogodno軼i: niewygodny i zimny chwyt oraz sk這nno嗆 do luzowania si podczas wymachów.

 

Prób usuni璚ia pierwszej jest wprowadzanie specjalnych d逝gich nakr皻ek. We w豉snym zakresie mo積a sobie poradzi przez naci庵ni璚ie, po za這瞠niu ko這wrotka, rurki skórzanej- np. uci皻ego szerszego palca od r瘯awicy. Nie tylko ociepla to uchwyt (wa積e szczególnie w zimie) i 豉godzi kraw璠zie, ale tak瞠 cz窷ciowo zapobiega luzowaniu si nakr皻ek. Od wszelkich tych uci捫liwo軼i wydaje si tak瞠 uwalnia swoista odmiana 鈔ubowego- bagnetowe zaciskany uchwyt "Ruck-Zuck" firmy "DAM". Uchwyt 鈔ubowy, cho charakterystyczny raczej dla w璠zisk o rdzeniu cienkim w miejscu chwytu, stosuje si czasem tak瞠 w w璠ziskach grubych- teleskopowych.

 

Przybiera on posta specjalnej nak豉dki, lu幡o nasuwanej i zaciskaj帷ej si na dolniku dopiero po dokr璚eniu stopki ko這wrotka. Bardziej dostosowany do takich dolników jest jednak uchwyt suwakowy. Istotn jego zalet stanowi mo磧iwo嗆 mocowania w dowolnym miejscu. Do wad nale膨 niezbyt pewne na ogó mocowanie (trudno unikn望 niewielkich przynajmniej luzów) oraz trudno軼i otwierania. Tote czasem ko這wrotki do w璠zisk teleskopowych mocuje si po prostu za pomoc przylepca. Trzeba przy tym uwa瘸, aby stopk nie uszkodzi delikatnego blanku: zak豉da tylko nasegment najni窺zy, na wszelki wypadek daj帷 podk豉dk z czego niezbyt mi瘯kiego.

 

W w璠ziskach z r瘯oje軼i korkow zdecydowanie wracaj przesuwne pier軼ienie zaciskowe, zarzucone niegdy na rzecz nowocze郾iejszych uchwytów 鈔ubowych. Wymagaj wprawdzie r瘯oje軼i korkowej o 鈔ednicy dok豉dnie jednakowej na ca貫j d逝go軼i, ale za to daj mo磧iwo嗆 zak豉dania ko這wrotka w dowolnym wygodnym miejscu. Szczególnie widoczne korzy軼i daje to przy metodzie angielskiej. Wszystkie opisane wy瞠j uchwyty odznaczaj si pe軟 wymienno軼i, tzn. 瞠 w ka盥ym mo積a zamocowa dowolny ko這wrotek o ujednoliconej stopce. Istniej równie takie, w których 陰czone elementy s fabrycznie do siebie dobrane: odpowiednio ukszta速owane zako鎍zenie nó磬i ko這wrotka zaciska si przez obrót wokó osi wprost na rdzeniu w璠ziska. Uchwyt jest pewny i wygodny, ale pier軼ieniowemu ust瘼uje z powodu niemo積o軼i przesuwania.

 

 

Dobór, modyfikacje

W璠zisko jest jednym z najdro窺zych elementów sprz皻u; je郵i za porównywa wyroby jednakowej klasy to na pewno najdro窺zym. Jednocze郾ie, przy w豉軼iwym u篡tkowaniu, mo瞠 s逝篡 najd逝瞠j z nich. Warto wi璚 w miar mo積o軼i stara si o zaopatrzenie si w co naprawd dobrego, jednak przed dokonaniem zakupu starannie rozwa篡, jakim wymaganiom ma sprosta. Chodzi nie tylko o dostosowanie do metody (spinning, sp豉wik, mucha), ale i specjalizacj w jej obszarze, a cz瘰to tak瞠 osobnicze w豉軼iwo軼i w璠karza.

 

Nie ka盥emu wszystko jednakowo pasuje. Dane katalogowe mog stanowi wskazówk tylko wst瘼n. Mimo standaryzacji, jednakowych miar itd. jednakowe co do charakterystyki w璠ziska bynajmniej jednakowymi si nie okazuj. Nie tylko bowiem ka盥a firma ma swoj specjalizacj, ale jeszcze nierzadko zmienia j z up造wem czasu. Francuska "Garbotino" na przyk豉d przez kilkadziesi徠 lat s造n窸a z w璠zisk wyczynowych, ale ju jej sprz皻 spinningowy raczej nie by powa瘸ny. Ostatnio i w tej pierwszej dziedzinie przesta豉 si liczy. Niemiecka "DAM" natomiast jeszcze dziesi耩 lat temu pozostawa豉 wytwórc sprz皻u wyszukanego wprawdzie i specjalistycznego, ale nadaj帷ego si tylko do 這wienia czysto amatorskiego.

 

To, 瞠 z jej w璠zisk korzysta mistrz 鈍iata 1981 W. R. Kremkus, uwa瘸no raczej za wyj徠ek od regu造. Dzi ma zawodnikom do zaoferowania wiele atrakcyjnych rozwi您a wyczynowych. Wytwórc rzetelnego sprz皻u wszechstronnego pozostaje angielski "Shakespeare". To rzecz jasna tylko wybrane przyk豉dy. Wi璚ej wskazówek znajdzie Czytelnik w rozdziale po鈍i璚onym poszczególnym metodom. Zawsze trzeba mie na uwadze, 瞠 sprz皻 im lepszy, tym bardziej wyspecjalizowany. Przy samym zakupie trzeba dok豉dnie sprawdzi zgodno嗆 w豉軼iwo軼i z danymi katalogowymi. W ich braku z oczekiwaniami, potrzebami. Akcj mo積a oceni opar連zy szczytówk o co nie rysuj帷ego (np. mi瘯kie oparcie fotela) i sprawdzaj帷, jak si ugina pod naciskiem na dolnik. Warto te w璠zisko zwa篡. Nawet renomowanym firmom zdarza si wypu軼i ci篹sze ni podaje opis techniczny.

 

Nawet niewielka ró積ica rzutuje potem tak na wygod w璠kowania, jak na dynamiczne w豉軼iwo軼i tego elementu. Dalej kwestia wywa瞠nia i dok豉dno軼i wykonania. Szczególnie starannie trzeba wi璚 obejrze ca陰 powierzchni, czy nie ma na niej rys, wybrzusze. Sprawdzi dopasowanie z陰 czy; wszelkie luzy dyskwalifikuj je od razu. Przy próbie ugi璚ia przyjrze si, czy która cz窷 nie jest nieproporcjonalnie sztywna lub mi瘯ka; z nielicznymi wyj徠kami krzywizna powinna równomiernie rosn望 w miar zbli瘸nia si do szczytówki. Je郵i musimy si zadowoli wyrobem gorszym, to trzeba si zorientowa, czy nie da這by si go udoskonali. Kto na przyk豉d przed laty zdoby radzieckie w璠zisko teleskopowe jedyne wówczas osi庵alne po przyst瘼nej cenie mo瞠 je cz窷ciowo przystosowa do wymogów wspó販zesnych. Trzeba tylko oryginaln szczytówk pe軟 wymieni na pust.

 

S do kupienia, niedrogie; wystarczy odpowiednio dobra 鈔ednic i zbie積o嗆. Zazwyczaj przy tych w璠ziskach potrzebne jest tak瞠 usztywnienie, przez skrócenie drugiego segmentu pustego (czyli trzeciego od góry). Trzeba go przeci望 w mniej wi璚ej jednej trzeciej od do逝, cz窷 w篹sz skróci tak, aby zak豉d mia oko這 5 cm, na tym odcinku zmatowi i sklei 篡wic epoksydow . Ewentualnie wyci郾i皻y jej nadmiar starannie zebra, 瞠by nie zosta造 nadlewy, koniec zewn皻rzny za wzmocni omotk najlepiej z nici typu "Torsol". (To w璠zisko, nawiasem, nale篡 do nielicznych, które warto wyposa篡 w przelotki, cho fabrycznie si ich nie zak豉da). Tok post瘼owania taki jak przy skracaniu mo積a zastosowa przy naprawie w璠ki uszkodzonej. W konstrukcji nasadowej nie trzeba nawet segmentu skraca, je郵i tylko si rozporz康za kawa趾iem rurki o odpowiedniej zbie積o軼i (np. resztka jakiego w璠ziska starego, zniszczonego).

 

Przew篹enie przestrzeni wewn皻rznej w tym wypadku nie przeszkadza tak, jak w teleskopówce. W segmenty cie雟ze mo積a zgo豉 wklei ko貫k z tworzywa trac帷, co prawda, w ten sposób mo磧iwo嗆 chowania w nie jeszcze cie雟zych, na czas transportu. Tote nale篡 to traktowa jako ostateczno嗆. Tym bardziej, 瞠 znacznie si w ten sposób zwi瘯sza ci篹ar odcinka naprawianego, a tak瞠 bardziej si go usztywnia. Inny rodzaj modyfikacji polega na przed逝瞠niu w璠ziska o dodatkowy dolnik. Do jego sporz康zenia nadaje si rurka duraluminiowa. U篡wa si takich np. do budowania lotni. Jej koniec trzeba obtoczy do kszta速u sto磬owego z zewn皻rz lub od wewn徠rz, zale積ie od stosunku 鈔ednic przed逝瘸cza i dolnika. Je郵i rurka ma dolny segment obj望, to jego ostatnie kilkana軼ie centymetrów nale篡 doszlifowa r璚znie. Wprawiwszy obrabian cz窷 w obroty; inaczej trudno unikn望 nieregularno軼i przekroju, nie jest on idealnie okr庵造. Powierzchnie 陰czone nigdy nie mog by cylindryczne; zawsze sto磬owe. Po dok豉dnym dopasowaniu z陰cze nie b璠zie w u篡tkowaniu odbiega od pozosta造ch, firmowych.

 

 

U篡tkowanie

Do istotnych zalet w璠zisk z tworzyw nale篡, 瞠 nie wymagaj one pieczo這witej konserwacji, jak bambus czy drewno. Trzeba si jednak starannie z nimi obchodzi, zw豉szcza ze z陰czami. Przede wszystkim- utrzymywa je- w absolutnej czysto軼i. Chroni zw豉szcza przed piaskiem. Nigdy nie nale篡 zatem odk豉da w璠ziska na ziemi; zawsze na podpórki. Przy okazji zmniejszymy w ten sposób niebezpiecze雟two nieumy郵nego nadepni璚ia.

 

Niezale積ie od tych ostro積o軼i po ka盥ym 這wieniu trzeba wszystkie cz窷ci starannie przetrze czyst 軼iereczk do sucha. Nale篡 te unika moczenia w璠zisk. Czasem jednak bywa to konieczne. Po wyschni璚iu wody glony z niej mog wówczas zacementowa z陰cze. Prób obruszania najlepiej przeprowadzi w dwie osoby. Jedna obur帷z trzyma segment tu przy zakleszczonym po陰czeniu. Druga, równie obur帷z, stara si obróci ten drugi- lekko popychaj帷, je郵i to teleskop, lub odci庵aj帷, je郵i z陰cze jest nasadowe lub czopowe. Przy mocniej zapieczonych nie nale篡 zbyt si si這wa, lecz raczej pomóc sobie przez podgrzanie cz窷ci zewn皻rznej: zapalniczk (byle ostro積ie), wrz徠kiem.

 

Prób rozdzielenia podejmujemy natychmiast, zanim zd捫y si rozgrza tak瞠 cz窷 wewn皻rzna. Wykorzystujemy w ten sposób ró積ic stopnia rozszerzenia cieplnego. Mo積a j te wykorzysta inaczej ozi瑿iaj帷 cz窷 wewn皻rzn, przez nape軟ienie w璠ziska zimn wod (z 這wiska). Zewn皻rzn niezale積ie od tego dobrze jest podgrzac d這ni. Je郵i to wszystko nie daje wyniku, zwil禦y z陰cze-鈔odkiem przenikaj帷ym w g陰b, typu "Penetrol" czy "Uf-fo". Po odczekaniu daje si na ogó roz陰czy. W tym wypadku trzeba je potem szczególnie starannie umy. Co jaki czas, zale積y od cz瘰totliwo軼i u篡wania, warto wetrze w z陰cze odrobin smaru bezkwasowego.

 

Najlepiej si nadaje siliko­nowy. Jego nadmiar dok豉dnie zbieramy. K這potliwe w myciu s teleskopówki z przelotkami, uniemo磧iwiaj­cymi roz這瞠nie na poszczególne segmenty. Dok豉dnemu oczyszcze­niu trzeba je poddawa po mniej wi璚ej miesi帷u intensywnego u篡t­kowania. Zdejmujemy w tym celu doln za郵epk i górny kaptur, po czym cz窷ciowo w璠zisko rozk豉damy i moczymy w wannie z letni wod z dodatkiem detergentu. Nast瘼nie silnym strumieniem wody, powiedzmy z prysznica, dobrze przep逝kujemy. Suszymy potem kilka godzin w pozycji pionowej. Na koniec przecieramy z陰cza sma­rem. D逝goletnie u篡tkowanie- mo磧iwe dzi瘯i poprawnemu u篡tko­waniu i starannej konserwacji- sprawi, 瞠 drogi zakup oka瞠 si w ostatecznym rachunku op豉calny.